Samenstellen en controleren van jaarrekeningen; kan dat?

Sinds de affaires rondom Enron, Parmalat, US Foodservice en een aantal andere zaken is de regelgeving voor de dienstverlening door registeraccountants van steeds meer regels voorzien. Een van de onderwerpen in dat kader is de onafhankelijkheid van de controlerend accountant en de mate waarin de controlerend huisaccountant aanvullende diensten kan of mag verrichten. Die aanvullende diensten of adviezen mogen er niet toe leiden dat de controlerend accountant zijn eigen diensten of adviezen controleert. Dit is namelijk een ernstige bedreiging voor de onafhankelijkheid bij de totstandkoming van het oordeel in de controleverklaring. En bovendien als een accountantsorganisatie de jaarrekening samenstelt en controleert dan zou de schijn kunnen worden gewekt dat sprake is van de schijn van zelftoetsing.

Nu is het over het algemeen zo dat niet alle MKB ondernemingen een medewerker of de kennis in huis hebben, die zelfstandig een jaarrekening kan samenstellen. In het algemeen verwachten MKB ondernemers of kleinere organisaties ook bij accountantskantoren one-stop shopping. Ofwel, het liefst heeft men een organisatie waar alle financiële dienstverlening, waaronder accountancy, fiscaliteit en aanverwante diensten worden ingekocht. Met andere woorden, een deel van de markt vraagt om de combinatie van het samenstellen en controleren van jaarrekeningen. De vraag vanuit de markt kan worden gesteld in hoeverre het samenstellen en controleren van jaarrekeningen mogelijk is binnen de regelgeving die voor accountants en accountantsorganisaties gelden?

De controlestandaarden die gelden voor accountants maken onderscheid tussen het verstrekken van zekerheid en diensten die niet leiden tot het verstrekken van zekerheid, waaronder de samenstelopdrachten. Nadere voorschriften voor onafhankelijkheid geven het onderscheid weer tussen het traject van salidbalans tot jaarrekening, administratieve dienstverlening en het samenstellen van een jaarrekening. Al met al wat verwarrend, aangezien de drie genoemde activiteiten sterk verwant zijn aan het komen tot een jaarrekening. Sommige accountants duiden ook op het opstellen van de jaarrekening, waarmee wordt bedoeld het op basis van de door de klant uitgewerkte kolommenbalans verwerken tot een jaarrekening, zonder dat cijfermatige aanpassingen worden doorgevoerd. Eigenlijk een aanvullende service. Dit opstellen van de jaarrekening is niet als zodanig opgenomen in de regelgeving voor accountants. Dit moet altijd worden gezien als het samenstellen van de jaarrekening. Immers een accountant wordt ook dan ingeschakeld vanwege zijn deskundigheid op het gebied van externe verslaggeving.

De meest duidelijke vorm is dat de klant vraagt om het samenstellen van de jaarrekening op basis van de intern opgeleverde cijfers en onderliggende dossiers. Wellicht is de expertise in huis bij de klant of misschien ook niet. Op zich niet zo relevant. Als de klant zelf de verantwoordelijkheid draagt voor de cijfers en ook voldoende kennis heeft om de cijfers te begrijpen, houdt mijn inziens niets tegen om de controlerend accountant c.q. de accountantsorganisatie de jaarrekening te laten samenstellen. De controlerend accountant stelt naar mijn idee vast of er een bedreiging bestaat voor zijn onafhankelijkheid, het risico van zelfcontrole, het risico van het maken van fouten.

Het wordt lastiger als de gecontroleerde onvoldoende kennis heeft van de cijfers en de controlerend accountant materiële correcties heeft geconstateerd tijdens zijn controlewerkzaamheden. In dat geval lijkt het mij voor de hand liggen dat de accountantsorganisatie maatregelen treft dat het controleteam gescheiden is van de medewerkers die betrokken zijn bij het samenstellen van de jaarrekening. In dat geval heeft de accountantsorganisatie de schijn van onafhankelijkheid tegen. Echter als de accountantsorganisatie zelf aantoont dat zij voldoende maatregelen heeft genomen om zelfcontrole te voorkomen, is er geen belemmering om zowel een jaarrekening samen te stellen als te controleren.

De criteria die naar mijn mening moeten worden beoordeeld door de controlerend accountant zijn:

  • vaststellen in hoeverre de cliënt in staat is cijfers te interpreteren en daar de verantwoordelijkheid voor te dragen;
  • de bereidheid van cliënten om (materiële) correcties door te voeren;
  • de complexiteit van de onderneming en de bijbehorende externe verslaggeving;
  • het wegnemen van de bedreiging van zelfcontrole.

Uiteraard zou het scheiden van het controleren van de jaarrekening en het samenstellen er van leiden tot hogere administratieve lasten voor de MKB-onderneming. Immers als 2 accountantsorganisaties worden ingeschakeld, maken die geen gebruik van elkaars dossiers en kennis. Dit betekent meer kosten voor de ondeneming en meer inspanningen om 2 accountantsorganisaties te voorzien van informatie.

Mijn conclusie is dan ook dat samenstellen en controleren van de jaarrekening onder de genoemde voorwaarden in het MKB zeker mogelijk is. De controlerend accountant moet zelf oordelen of dat in de desbetreffende situatie mogelijk is en zelfcontrole wordt voorkomen. Voorop staat dat de kwaliteit van het werk van de accountant, of dit nu de accountant die de jaarrekening samenstelt is of de controlerend accountant.

Fondsenwerving transparant, een update

Vanaf 2012 méér eisen aan transparantie en fondsenbestuurders.

Vanaf volgend jaar moeten fondsenwervende instellingen voldoen aan strengere en uitgebreide regels voor wat betreft hun financiële verslaglegging. Een administratieve uitdaging met consequenties voor bestuurders, maar ook een proactief antwoord op de toenemende kritiek op ‘goede doelen’.

De belangrijkste wijziging is wellicht de verplichting om jaarlijks een balans van baten en lasten op te maken en deze, ondertekend door alle bestuurders, tijdig te deponeren bij de Kamer van Koophandel.

Bestuurdersaansprakelijkheid
Fondsenwervende instellingen die transparant willen zijn moeten overwegen de Richtlijn voor de jaarverslaggeving 650 “Fondsenwervende Instellingen” toe te passen en ook conform deze Richtlijn te publiceren. Het Centraal Bureau Fondsenwerving (CBF) stelt RJ 650 zelfs verplicht om het CBF keurmerk te mogen gebruiken. Ook deze richtlijn zal binnenkort worden vernieuwd.
http://CT-Fondsenwerving-63317-bit.ly/kzM4L2
Hebt u interesse in het volledige artikel over de nieuwe eisen aan transparantie van bestuurders en voorkomen van witwassen? Neem dan contact met mij op via het contactformulier op deze site.

Meer weten?
Volg ook de LinkedIn groep Kenniscentrum Fondsenwervende Instellingen accon■avm door hier te klikken.

Een goede controle levert geld op!

Gebaseerd op artikel uit Wall Street Journal d.d. 13 januari 2011
Uit onderzoek in de Verenigde Staten is gebleken dat accountantscontrole geld oplevert. Zelfs kleine ondernemingen die niet wettelijk controleplichtig zijn merken dat hun financieringsaanvragen makkelijker gaan als hun financiële overzichten zijn gecontroleerd of als een registeraccountant betrokken is geweest bij het opstellen van dergelijke overzichten. Ook krijgen gecontroleerden betere financieringscondities. Dit sluit min of meer wel aan bij de Basel regulering die van toepassing is op banken. Uit het onderzoek door University of Chicago Booth School of Business blijkt dat de rentelasten gemiddeld per lening lager zijn dan bij leningen aanniet gecontroleerde ondernemingen. Het voordeel is berekend op USD 6.900 bij leningen tot USD 1,0 miljoen tot USD 23.000 bij leningen van USD 3,3 miljoen. Klik hier voor het betreffende artikel. In Europa zal zich hetzelfde effect gaan voordoen, na de invoering van Basel 3, zo verwacht ik.

Een goede controle levert echter meer op dan een lagere rente. Een registeraccountant die zijn vak goed uitoefent, is kritisch ten aanzien van de inrichting van de administratieve organisatie en de interne beheersingsmaatregelen die zijn cliënt heeft getroffen, of juist niet. Vanuit deze natuurlijk (positief) kritische houding komen adviezen voort. Aan het einde van de tussentijdse controle brengt een registeraccountant een management letter uit. Hierin worden de door de registeraccountant geconstateerde risico’s die de onderneming loopt weergegeven. Meestal volgen dan aanbevelingen om te komen tot een verbeterde interne organisatie. En dat levert dus behalve geld, nog meer op. Namelijk een efficiëntere of beter beheerste onderneming.

Ook hebben registeraccountants over het algemeen uitstekende kennis van ondernemingsfinanciering en hebben ze een goede ‘voelsprieten’ voor fiscale kansen en bedreigingen. Dus als de registeraccountant aandacht besteedt aan zijn cliënten, dan levert dat per definitie kansen op. En dus zouden ondernemingen juist hun financiële processen moeten laten controleren!